ಗ್ರಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳು (Basic Rights)

"ಗ್ರಾಹಕನೇ ರಾಜ" (Customer is King).

ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆ 2019 (Consumer Protection Act 2019) ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ 6 ಪ್ರಮುಖ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

1. ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಹಕ್ಕು (Right to Safety)

ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡುವ ವಸ್ತುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು.

• ಉದಾ: ಐಎಸ್ಐ (ISI) ಮಾರ್ಕ್ ಇಲ್ಲದ ಪ್ರೆಶರ್ ಕುಕ್ಕರ್ ಸಿಡಿದರೆ, ಕಂಪನಿ ಹೊಣೆ.

2. ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು (Right to Information)

ವಸ್ತುವಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಪ್ರಮಾಣ, ಶುದ್ಧತೆ, ಮತ್ತು ಬೆಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು.

• ಉದಾ: ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಮೇಲೆ MRP, Expiry Date ಮುದ್ರಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ.

3. ಆಯ್ಕೆಯ ಹಕ್ಕು (Right to Choose)

ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕು ಗ್ರಾಹಕರಿಗಿದೆ.

4. ಆಲಿಸುವ ಹಕ್ಕು (Right to be Heard)

ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾದಾಗ, ಅವರ ದೂರುಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ವೇದಿಕೆ (ಗ್ರಾಹಕ ವೇದಿಕೆ) ಇರಬೇಕು.

5. ಪರಿಹಾರ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು (Right to Seek Redressal)

ಮೋಸ ಹೋದಾಗ ಅಥವಾ ನಷ್ಟವಾದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಪರಿಹಾರ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು.

• ಉದಾ: ಕೆಟ್ಟ ಟಿವಿ ಕೊಟ್ಟರೆ, ಅದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಡಬೇಕು ಅಥವಾ ಹಣ ವಾಪಸ್ ಕೊಡಬೇಕು.

6. ಗ್ರಾಹಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕು (Right to Consumer Education)

ತನ್ನ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಜಾಗೃತರಾಗಲು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹಕ್ಕಿದೆ. 'ಜಾಗೋ ಗ್ರಾಹಕ್ ಜಾಗೋ' ಅಭಿಯಾನ ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಗಾದೆ: "ಮೋಸ ಹೋಗೋರು ಇರೋವರೆಗೂ, ಮೋಸ ಮಾಡೋರು ಇರ್ತಾರೆ." (ಜಾಗೃತರಾಗಿ!)